De moerbeiboom

Edible landscaping

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Moerbei

De moerbeiboom.

Een “braambessenboom”…..zo kan je de moerbei het best omschrijven…….

“Moerbei” is de verzamelnaam voor een aantal besdragende boomsoorten uit het geslacht “Morus” . Op zijn beurt behoort het geslacht “Morus” tot de familie van de “Moraceae” waartoe onder andere ook de vijgenboom behoort. Er bestaan grofweg 3 moerbeisoorten die bij ons gekend zijn en waarover in de handel de allergrootste verwarring bestaat.

moerbei_fig2
  • “Morus alba” of de “witte moerbei” heeft witte,gele,lavendelkleurige of zwarte vruchten.
  • “Morus nigra” of de “zwarte moerbei” heeft steeds zwarte vruchten.
  • “Morus rubra” of de “rode moerbei” heeft steeds zwarte vruchten.

Steevast worden in de handel “witte” moerbeibomen verkocht als “zwarte” en dan spreken we misschien over een grote meerderheid van wat verkocht wordt.
De reden hiervoor is éénvoudig: alles wat een zwarte vrucht heeft krijgt in de weinig onderlegde handel de naam “zwarte moerbei”, ook de Morus alba als dit een variëteit is met zwarte vruchten. Er is echter een enorm verschil vooral qua smaak maar ook qua vorm, groeiwijze en groeikracht van de soorten.

De vrucht

morus_alba_1moerbei_in_doosjemoerbeivrucht

Morus alba heeft een steeltje dat ongeveer half zo lang is als de vrucht. De onrijpe vrucht smaakt flets zurig. De kleur van de rijpe vrucht kan zowel wit, geel, lila of zelfs zwart zijn.

Morus rubra heeft een iets langere steel dan Morus alba. Bij onrijpheid (rood) smaakt de vrucht stevig zuur, bij rijpheid (zwart) is de vrucht lekker zoetzuur. Het vruchtvlees is steviger dan bij Morus alba.

Morus nigra heeft een steeltje dat zo kort is dat het lijkt alsof er geen is omdat het kleine dingetje helemaal in de vrucht is ingebed. Bij onrijpheid (rood) is de vrucht nog zuurder dan een citroen , bij rijpheid (zwart) heeft de vrucht een zeer geconcentreerde zoetzure smaak en is ze extreem sappig.

Het blad

blad-fig1 Morus alba: getand hartvormig of gelobd blad, licht groen en glanzend bovenaan en licht harig onderaan. Lichte bladstructuur en nervatuur.

Morus rubra: getand bijna steeds hartvormig blad,zeer zelden gelobd, licht groen en glanzend bovenaan en behaard onderaan. Stevige bladstructuur en nervatuur.

Morus nigra: getand hartvormig of gelobd blad (enkel bij jonge groei),mat donkergroen licht behaard bovenaan en zeer sterk viltig behaard onderaan . De bladstructuur is zéér dik en stevig met een dikke markante nervatuur.

 

De boom

Morus alba en Morus rubra zijn beide stevig groeiende bomen die in jong stadium een struik vormen maar al gauw uitgroeien tot een stevige boom van zo’n 15 m hoog. Vooral de Morus rubra kan in zijn jeugdstadium zéér stevig uitpakken met éénjarige scheuten van ongeveer 3 meter. De boom leeft zo’n 50 tot 100 jaar.

Morus nigra groeit in zijn jeugd redelijk snel maar na enkele jaren vertraagt de groei aanzienlijk. Het hout van de zwarte moerbei is uitermate elastisch waardoor hij ook nooit echt een mooie rechte stam kan vormen. Hoger dan zo’n 10 meter zal een zwarte moerbei nooit worden.De soort kan zo’n 200 jaar oud worden. Door de wind en onder het gewicht van de kruin buigt de stam door en kan soms zeer grillige vormen aannemen waardoor sommige exemplaren er nog veel ouder en verweerd uitzien dan ze in werkelijkheid zijn . Weinig bomen bieden zo’n markant schouwspel van verwrongen stam en takken als de zwarte moerbei. Waar de hangende takken de grond raken vormen ze wortel en verjongen op die manier de boom…..
  moerbeiboom_fig1

 

Enkele weetjes

  • Moerbeien zijn meestal 2 huizig, dat wil zeggen ofwel mannelijk ofwel vrouwelijk. Maar sommige variëteiten zijn éénhuizig. Voor de vruchtzetting heeft dat echter absoluut geen belang want de moerbei is parthenocarp,hij zet dus ook vrucht zonder bestuiving.
  • Zijderupsen worden enkel gevoed met de bladeren van de witte moerbei, de andere soorten hebben te ruwe en behaarde bladeren. In Azië wordt de witte moerbei industrieel gekweekt voor de bladproduktie voor de zijderupsteelt. Daartoe zijn veredelingsprogramma’s opgezet om variëteiten te ontwikkelen met enorme bladproduktie, het ontstaan van variëteiten met lekkere vruchten is een toevallig neveneffect.
  • Er zijn nog vele soorten (M.plataneifolia,M.macroura,M.boninensis,etc.) en ondersoorten (M.latifolia,M.bombycis,M.macrophylla,etc.) . De hele nomenclatuur van het geslacht Morus is zo complex en verwarrend dat zelfs de meest vooraanstaande botanici het nog steeds niet eens zijn over welke soorten nu eigenlijk aparte soorten, ondersoorten en synoniemen zijn.
  • De moerbeivruchten worden reeds duizenden jaren gebruikt als voedsel. De vrucht wordt ook gedroogd net als rozijnen en kan op die manier lang bewaard worden .
  • Moerbeivruchten zijn uitermate bevorderlijk voor de spijsvertering.
title Filter     Toont # 
# Artikeltitel
1 Broussonetia kazinoki
2 Morus boninensis
3 Morus macroura
4 Morus nigra
5 Morus rubra
6 Morus alba