De moerbeiboom

Edible landscaping

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte

Peerlijsterbes

Afdrukken PDF

De Peerlijsterbes

Geschiedenis

De peerlijsterbes of Sorbopyrus auricularis is een zéér zeldzame intergenerische kruising , dwz een kruising tussen 2 verschillende plantensoorten. In dit geval gaat het om een kruising tussen de gewone peer (Pyrus communis) en de meelbes (Sorbus aria). Deze laatste is een lijsterbessoort met grote viltige bladeren die zéér goed bestand is tegen vervuiling en daarom ook vaak in het straatbeeld te zien is als laan beplanting.

Deze niet voor de hand liggende kruising is ontstaan aan het eind van de 16e eeuw in de tuinen van het kasteel van Bollwiller in  de Elzas. Deze hybride is later in de 17e eeuw en tot in de helft van de 18e eeuw verspreid geworden door Jean Baumann , boomkweker en tuinier van de markies De Rosen,Heer van Bollwiller en ook eigenaar van het kasteel. De “boomkwekerij Baumann” was de voornaamste activiteit op het kasteeldomein. De oorspronkelijke naam van deze soort was “rothbirle” of “rode peer”. Enthout van dit exemplaar is toen in enkele Europese botanische tuinen terecht gekomen maar later is de soort bijna verdwenen. Het kasteeldomein met de oorspronkelijke boom en enkele gekweekte exemplaren  is verloren gegaan tijdens de eerste wereldoorlog. In 1834 was ook in de tuin van het Muséum national d’Histoire naturelle in Parijs een exemplaar te vinden. Ook in de botanische tuin van Strasbourg is er rond die tijd sprake van één exemplaar maar de tuin werd tijdens het beleg van 1870 verwoest. Rond 1917 is de soort in het beroemde “Arnold Arboretum” in de VS terechtgekomen en nogmaals in 1959 van een exemplaar dat teruggevonden is in Belgrado (in het vroegere Joegoslavië) met de cultivar naam “shipova”..

De Sorbopyrus vormt zo goed als steeds vruchten met steriele zaden ,een heel enkele maal is het zaad ook kiemkrachtig. Men vermoedt echter dat de oorspronkelijke soort uit de tuinen van het kasteel van Bollwiller is verloren gegaan en dat de enkele exemplaren die nu opgedoken zijn, zaailingen zijn van deze oorspronkelijke soort.

Ook zo de variëteit “Shipova”. Genetisch onderzoek staaft het vermoeden dat dit een terugkruising is met Pyrus comunis, bijgevolg: ((PyrusXSorbus)XPyrus)

Ondertussen is deze soort opnieuw in enkele belangrijke botanische tuinen van Europa en Amerika  geïntroduceerd. Het is echter nog steeds een grote zeldzaamheid die meer aandacht verdient.

Beschrijving

De boom neemt van nature een pyramide vorm aan net zoals een pereboom, hij wordt ook even hoog. Ook de twijgen en de schors lijken op deze van de pereboom.

Het blad is echter zéér verschillend: De jonge bladeren zijn bij het ontvouwen helemaal in een wit vilt gehuld en ook bij het ouder worden zijn de bladeren sterk behaard net zoals de bladeren van de Meelbes. Ook is de bovenste helft van de bladeren, die net zo groot zijn als een gewoon pereblad, merkbaar getand net zoals de bladeren van de Meelbes.

De bloemen staan in schermen en lijken in elk opzicht op perebloemen.

De gele tot geel-rode vruchten hangen meestal in groepjes van 2 of 3 en zijn zo’n 4 cm groot. De vruchten smaken erg zoet en zeer aromatisch maar zijn niet erg sappig, ze vooral geschikt voor verwerking tot gelei en compotes.

De Peerlijsterbes is een stevige groeier en komt mooi tot zijn recht in een grote tuin.

shipova